"Geoorloofd
Alles aan oorlog is fout.
Zelfs de vervoeging
van het woord houdt
zich niet aan de regels
van sterk en zwak:
de verleden tijd
van oorlog is vrede.
Maar de verleden tijd
van vrede is oorlog.
Is het daarom dat er steeds
weer oorlog is en steeds
weer vrede? Omdat tijd
wel voorbij kan gaan
maar nooit is voltooid?
Dames en heren, jongens en meisjes,
Zo af en toe bezoek ik het Amerikaanse ereveld in Margraten – ik woon daar vlakbij – en als ik daar die eindeloze rijen met witte kruisen zie, moet ik vaak denken aan de eerste regel van het gedicht van Ted van Lieshout: xe2x80x98alles aan oorlog is foutxe2x80x99.
Dan kan zoxe2x80x99n ereveld er nog zo mooi uit zien xe2x80x93 dat geldt voor Margraten en zeker ook voor Menteng Pulo-, het verhaal erachter is dat niet.
En juist daarom is het goed dat 4 en 5 mei nationale dagen zijn waarop wij herdenken en vieren. Om stil te staan bij al diegenen die hun leven hebben gegeven voor onze vrijheid. Om ons te realiseren dat vrijheid kostbaar xc3xa9n kwetsbaar is. En om ons er op te wijzen dat we vrijheid samen kunnen xc3xa9n moeten maken.
Voor ons is de Tweede Wereldoorlog de meest recente periode van onvrijheid, voor heel veel anderen op deze wereld ligt dat veel dichterbij. Soms heel dichtbij.
Het einde van de Tweede Wereldoorlog ligt inmiddels meer dan 60 jaar achter ons, voor Nederland kwam de bevrijding op 5 mei 1945, in Zuid-Oost Azixc3xab eindigde de Tweede Wereldoorlog op 15 augustus 1945. Het aantal mensen dat die oorlog daadwerkelijk heeft meegemaakt wordt steeds kleiner. De meesten van ons zijn van xe2x80x98na de oorlogxe2x80x99. Dat geldt ook voor mij, al heb ik in mijn omgeving xe2x80x93 mijn ouders en mijn man- nog mensen die uit eigen ervaring kunnen vertellen over de Tweede Wereldoorlog.
De jaren van oorlog en bezetting hebben duidelijk gemaakt wat het betekent als de rechtsstaat, de Grondwet en democratie terzijde worden geschoven. Als rechten en vrijheden van burgers worden afgenomen, als groepen mensen systematisch worden buitengesloten, worden vervolgd en vermoord. Onderdrukking en oorlog zijn altijd het gevolg van het handelen van mensen. Vrijheid ook!
De periode van de Tweede Wereldoorlog – en dat geldt ook voor andere oorlogen- heeft namelijk ook laten zien dat er altijd weer mensen zijn die ingaan tegen geweld en verdrukking. Mensen die opkomen voor de vrijheid van henzelf en van anderen, in eigen land en daarbuiten. Vrijheid is mensenwerk, het gaat niet vanzelf. Vrijheid schept verplichtingen voor iedereen in de samenleving. Vrijheid vraagt om voortdurende inzet en alertheid. Vrijheid is de moeite waard. Vrijheid maak je met elkaar!
de verleden tijd
van oorlog is vrede.
Maar de verleden tijd
van vrede is oorlog.
Helaas betekende de bevrijding in 1945 niet het einde van oorlog in de wereld. Nieuws over oorlogen en conflicten komt vrijwel dagelijks langs. Sinds 1945 waren en zijn er meer dan 160 oorlogen en gewapende conflicten. Een gewapend conflict kan zomaar beginnen, maar het stoppen en het realiseren van vrede en vrijheid is een stuk moeilijker.
Is het daarom dat er steeds
weer oorlog is en steeds
weer vrede? Omdat tijd
wel voorbij kan gaan
maar nooit is voltooid?
Dank u wel."
Toespraak door Minister Van der Hoeven ter gelegenheid van dodenherdenking op 4 mei 2006. Menteng Pulo Jakarta Indonesixc3xab
Wij
overleefden
de oorlog
xc3xb2nze oorlog
terwijl
wij denken
aan de doden
xc3xb2nze doden
vallen overal
nog mensen
voor vrijheid
gelijkheid
daarom
moeten wij
herdenken
xc3xa0lle doden
xc3xa0lle verdrukten
op 4 Mei!
Met alle respect voor je gedicht, Ted: maar die speech van Van der Hoeven xe2x80x93 moet die er echt bij? Wat een weke rommel.
Ik wilde laten zien in welk kader mijn gedicht geplaatst is. Overigens: ik wist niet dat mijn gedicht destijds gebruikt werd voor een toespraak.
@Tim: mooi!
Mijn vaders oorlogdagboeken
Ik lees, je bent alleen weggegaan,
niet op eigen wil noch kracht,
ver bij het vaderland vandaan,
door grijs/zwart opgebracht.
Ik lees, dat je moe en hulpeloos bent,
een haas door niemand gered,
Roger, Fransoos als celgenoot kent,
die echt converseren belet.
Op de hei werden dagen, nachten,
het gouden oog sxe2x80x98morgens je doel,
onbereikbaar blauw, paars groen je krachten,
is wat ik al lezend voel.
Brokken verstikken mij xe2x80x99t verder gaan,
trillend omklem ik mijn glas,
tranen wellen gestaag steeds meer aan,
visualiserend hoe het toen was.
Je schrijft: xe2x80x9dNimmer vergeten maar wel vergeven!xe2x80x9d
ik herken je handschrift in zwart op wit.
Met gexc3xabmotioneerde illustraties heb je xe2x80x98t omgeven,
terwijl je voor bevrijding, lees ik, bid.
Ik lees, val stil, ben verweven,
koester dit familiebezit.
Maar zeg dan tot slot zonder beven:
xe2x80x9cja pap, maar welxe2x80xa6.. onthoudenxe2x80xa6 ook
2003 annemieke
Hoe groot mag jouw wereld zijn
Als er ruimte is
te zijn wie je bent
wilt zijn,
dwangbuizen voor een huis
zicht dreigen te ontnemen
kijk dan naar binnen,
door helder glas
tast de vloer van bestaan af
ongelijke planken waarop je zelf
kunt en wilt lopen
jij je welkom voelt als
kleine * in een grote wereld
en…
als er geen ruimte dreigt te zijn
loop dan als kind dwars door tijd
heen en weer door tot je voelt, op de tast
er zijn geen muren buiten die,
die je zelf metselde, van spiegelglas
toen je bang was ooit uit vorm
op aarde te vallen,
met voeten op de grond te bestaan
onbevangen naakt te leven
als er ruimte is in jou,
is de wereld denk ik ruimhartig
2004 annemieke
Wist je dat niet? Moet je dan niet een boze brief zenden naar het ministerie, om 26 euro te vragen (grapje)?
Ik vind het een sterk gedicht, dat helaas ontsierd wordt door de prietpraat die voor een minister xe2x80x93 die gelooft dat de wereld in zes dagen is gemaakt xe2x80x93 werd geschreven.
Het tarief is wel 27 euro, hoor!
Ik vind het an sich wel erg goed dat de toesprakenschrijver mijn gedicht heeft uitgekozen.
Dat is waar. Maar helaas misbruikt men je gedicht om een minister die zeer wetenschaps- en cultuurvijandig is een beetje letterkundig op te pimpen.
@annemieke,
Ik heb ook zo’n oorlogsdocument van mijn Vader. Ook ik koester het.
Ik heb weleens commentaar op jou, nu vond ik alles prachtig, bedankt!
Dodenherdenking. “Geoorloofd” is een prachtig gedicht!
Het werd tijdens de Dodenherdenking van 1997 voorgelezen op de Dam door Trijntje Oosterhuis. De dagen erna was er commentaar op, namelijk op de wijze waarop Trijntje de letter ij uitsprak. Dat werd toen een hele discussie.
Trijntje Oosterhuis? Familie van de ‘foute’ ‘dichter’ Oosterhuis?
Wat is dat nou voor rare opmerking?
Een hele Foute opmerking.
Het is zijn dochter.
Ja, ik weet dat Trijntje Oosterhuis de dochter is van Huub Oosterhuis, maar hoezo is of was-ie ‘fout’?
Ik hielp Chrxc3xa9tien alleen maar.
Hoe zou Tr -IJ- ntje Trijntje uitspreken.
Traaintje, geloof ik.
Hoi Ted, wij waren erbij, het was een bijzondere bijeenkomst in Menteng Pulo. Kinderen in de avondschemering, rennend over het gras tussen de witte kruisen, op zoek naar de graven van leeftijdgenoten waar ze hun bloemen neer konden leggen. De vogels hielden zich stil, maar in de verte klonk vanuit de moskeexc3xabn de oproep tot het avondgebed. Tijdens de bijeenkomst in de kapel las minister M jouw gedicht voor, en daarna lazen een paar kinderen van de Nederlandse school gedichten voor die ze zelf gemaakt hadden. Indrukwekkend.
O, dat is wel bijzonder leuk om te horen! Dank je!